Sigmund Freud
|
Freud werkte als zenuwarts in Wenen en doceerde aan de Weense Universiteit, maar in zijn laatste levensjaar, in 1938, zag hij zich vanwege de anti-semitische dreiging (hij was Joods) genoodzaakt naar Londen te vluchten.
Freud heeft zich in zijn beginnende praktijk gericht op het zich eigen maken van hypnose. Hij kwam daardoor in contact met o.a. Charcot. De hypnose was toen net in ontwikkeling als behandelmethode voor psychische klachten. Later kwam Freud meer in contact met Breuer, met wie hij de Studien Uber Hysterie (1896) publiceerde. Aldaar kwam de bewerking van het Unbewusste (onbewuste) meer in beeld. Dat wil zeggen dat vastgesteld werd dat er zoiets was en dat het bewust maken hiervan verklarend kon zijn voor allerlei psychische klachten. In deze jaren begon Freud met een vorm van zelfanalyse. In 1900 verscheen zijn opzienbarende werk Die Traumdeutung, over de relatie tussen het onderbewuste en de betekenisduiding van dromen. In dit werk wordt de relatie tussen onbewuste en bewuste verder uitgediept aan de hand van dromen.
Vaak wordt het verschijnen van dit werk ook gezien als de grondlegging van de psychoanalyse. Freud verzamelt steeds meer mensen om zich heen die met hem meetheoretiseren, en belangrijker nog praktiseren. De psychoanalyse vindt toepassing in de psychotherapie, die zich richt op de behandeling van psychisch onwelbevinden middels contact met een therapeut. Doordat ook veel bourgeoisie zich aangetrokken voelt tot de psychoanalyse en zich laat behandelen, groeit de psychoanalyse uit en krijgt meer een internationale allure.
Beroemd zijn Freuds woensdagavondbijeenkomsten. In zijn huis in Wenen ontvangt hij wekelijks de harde kern van de psychoanalyse. Zijn collega- psychiaters Jung en Alfred Adler, die daar ook kwamen, namen na 1910 afstand van zijn pas opgerichte internationale psychoanalytische vereniging.
Freud bleef zijn hele leven schaven aan zijn theorieën en testte ze in zijn eigen praktijk uit op vele patiënten. Freud's invloed op zowel de psychologie als de psychiatrie is groot geweest. Honderd jaar lang was de psychoanalyse in westerse landen een veel gebruikte manier van therapieverlening, maar tegen het eind van de 20e eeuw kwam deze vorm van theorievorming en psychotherapie onder zware kritiek te liggen, met name door wetenschapsfilosofen als Karl Popper, die erop wees dat psychoanalytische hypothesen zelden falsificeerbaar zijn, wat voor Popper een voorwaarde voor zinvolle wetenschap is. Een ander - misschien belangrijker - punt van kritiek was de manier waarop Freud selectief en tegen beter weten in alleen die waarnemingen gebruikte die binnen zijn theorie pasten.
Freud week na de Anschluss van Oostenrijk bij Duitsland uit naar Engeland. Voor hij kon vertrekken werd hij door de Gestapo verhoord en moest hij een document ondertekenen dat hij goed was behandeld. Freud schreef onder zijn handtekening nog een zeer sarcastisch P.S.: Ik kan de Gestapo bij iedereen van harte aanbevelen!
De boeken van Freud zijn uitstekend in het Engels vertaald (door Ernest Newman, ook een psychoanalist) en zeer leesbaar, overtuigend en onderhoudend geschreven, ook voor een publiek honderd jaar na hun verschijnen. Weinig mensen is het vergund geweest de kijk van de mensheid op zichzelf zo sterk te beïnvloeden.
Tegen het einde van de 20e eeuw zijn Freud's psychologische theorieën onderwerp van hevige discussie. Veel gerenommeerde psychologen en psychiaters beschouwen Freud inmiddels als charlatan. Toch heeft zijn naam ook in het dagelijks taalgebruik een bekende klank en kennen de meeste mensen bijvoorbeeld de zgn. Freudiaanse verspreking, als voorbeeld van wat Freud zelf een fehlleistung noemde.
