Seksualiteit
Seksualiteit is voor mensen van belang voor de voortplanting, voor bevestiging van een relatie tussen personen, en niet in de laatste plaats voor het beleven van genot. In sommige culturen ligt op het openlijk spreken over seksualiteit een religieus taboe, of is het beoefenen van seksualiteit voor sommigen zelfs verboden (bijvoorbeeld Rooms-katholieke priesters).
Seksuele oriëntatie
De meeste mensen zijn heteroseksueel. Mensen die zich tot dezelfde sekse voelen aangetrokken noemen we homoseksueel. Er bestaan ook biseksuele en aseksuele personen.
Geslachtsorganen
Een man heeft de volgende geslachtsorganen:
- Penis met aan het einde de eikel. De penis kan een erectie (verstijving) vertonen.
- Scrotum (balzak) met daarin de teelballen en bijballen
- Prostaat (voorstanderklier)
- Zaadleider
- Zaadblaasjes
- Cowperse klier
- Vagina. In de ingang zit het maagdenvlies (hymen) en aan het einde de baarmoedermond.
- Baarmoeder
- Eierstokken (ovarium) en eileiders (tuba)
- Schaamlippen en venusheuvel
- Clitoris (kittelaar)
Verder zijn vele andere onderdelen van het menselijk lichaam belangrijk bij het beleven en beoefenen van seks, zoals de mond (zoenen), de handen, de billen, en de huid in het algemeen. Hormonen spelen een belangrijke rol bij de ontwikkeling van deze organen, maar ook bij de seksualiteit in het algemeen. Verder kent het lichaam diverse erogene zone's die echter wat gevoeligheid betreft, verschillend zijn bij de partners.
Vrouwelijke seksuele aspecten
De vrouwelijke seksualiteit heeft veel aspecten. Deze hangen samen met het feit dat bij de vrouw een zwangerschap kan ontstaan. De mogelijke zwangerschap eist van het lichaam een grote voorbereiding, die elke 28 dagen wordt genomen. Tijdens deze menstruatiecyclus vindt een eisprong plaats (er wordt een eitje afgescheiden door de eierstok), en eveneens een afdrijving van dat ei tesamen met min of meer bloedverlies. Vindt een bevruchting plaats, dan kapselt het ei zich in, in het baarmoederslijmvlies en volgt een zwangerschap. Na een voltooide zwangerschap volgt een bevalling. Het pas geboren kind kan gedurende lange tijd volledig door de vrouw worden gevoed (gezoogd) met borstvoeding (moedermelk).
Het ontstaan van een zwangerschap is niet altijd wenselijk, terwijl de vrouw toch seks wil beoefenen. Voor het voorkómen van een zwangerschap zijn in de menselijke historie dan ook vele middelen voor anticonceptie ontwikkeld. Sommige zijn erg onbetrouwbaar, zoals periodieke onthouding, coïtus interruptus (onderbreking van het samenzijn bij de zaadlozing). Andere methoden zijn meer betrouwbaar: het gebruik van condoom; de anticonceptiepil; het spiraaltje; of het pessarium. Verder kan zowel de man als de vrouw gesteriliseerd worden, hetgeen in de meeste gevallen een definitieve ingreep is. Sterilisatie geschied in veel gevallen door het doorsnijden van de zaadbuis of eileiders en het afsluiten van de einden daarvan.
Seksuele handelingen
Meestal wordt onder een seksuele handeling de geslachtsgemeenschap bedoeld tussen man en vrouw. Er bestaan echter ook andere seksuele handelingen, zoals masturbatie (zelfbevrediging), anale seks, en orale seks: cunnilingus (beffen) en fellatio (pijpen). Seksuele gedachten en handelingen leiden eerst tot een staat van seksuele opwinding (geilheid). Indien voortgezet, kan dit zowel bij mannen als bij vrouwen leiden tot een orgasme. Een orgasme uit zich bij de man door ejaculatie van sperma (zaadlozing).
Seksuele handelingen worden alleen van elkaar geaccepteerd wanneer beide partners de wens hebben tot seksueel contact, en er geen afhankelijkheidsrelatie tussen hen bestaat. Seksuele handelingen zonder wederzijdse instemming zijn aanranding en verkrachting; zij worden seksueel misbruik genoemd. Seksuele handelingen tussen familieleden heten incest. In de praktijk worden de termen seksueel misbruik en incest door elkaar gebruikt. Dit is echter strikt genomen niet juist. Hoewel incest in de westerse cultuur als onwenselijk wordt beschouwd, kan seksueel contact tussen volwassen familieleden ook met wederzijdse instemming plaatsvinden. In de westerse cultuur is seksueel contact tussen een volwassene en een kind (pedoseksualiteit) verboden; de seksuele aantrekking van volwassenen tot minderjarigen (pedofilie) wordt doorgaans als onwenselijk beschouwd.
Seksuele problemen
Bij de man kan impotentie optreden, ook vaak erectiestoornis genoemd (de penis kan door een of andere oorzaak niet verstijven). Maar ook komt het voor dat de zaadvloeistof niet goed van samenstelling is. Mogelijke problemen bij de vrouw zijn frigiditeit en vaginisme.
Ziekten
Zowel bij homoseksuele als bij heteroseksuele paren kunnen bij intiem contact ziekten tussen de partners worden overgedragen. Wanneer de overgedragen infecties alléén bij intiem contact kunnen worden overgedragen tussen mensen, spreekt men van seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA), ook wel geslachtsziekten genoemd. SOA's worden behandeld en onderzocht in de gynaecologie, in de urologie, of door in SOA gespecialiseerde artsen.
Enige bekende geslachtsziekten zijn: syfilis, gonorroe of druiper, ulcus molle, en HIV.
Seksualiteit in de cultuur
In de Nederlandse taal bestaan vele bedekte termen om over seks te praten. In relaties tussen mensen, ook tussen mensen die geen seksuele handelingen met elkaar verrichten, speelt seksualiteit een grote rol. Zo bestaat er veel discriminatie op grond van sekse of seksuele geaardheid, hoewel dit in westelijke landen steeds meer als minder wenselijk wordt ervaren.
Pornografie, het afbeelden van seksuele handelingen, of mensen in seksueel opwindende houdingen, is een beladen onderwerp. Omdat vooral mannen in pornografie geinteresseerd zijn, bestaat het leeuwendeel van de pornografie uit afbeeldingen van vrouwen. In toenemende mate verschijnt pornografie met mannen als onderwerp, zowel voor de homoseksuele man als ook voor geïnteresseerde vrouwen. In de schilderkunst heeft pornografie altijd bestaan, al moet worden gezegd dat het afgebeelde vrouwelijke naakt in de schilderkunst dikwijls niet als porno wordt beschouwd. Als bepaalde culturele grenzen overschreden worden, wordt pornografie echter taboe: een verboden uiting, voor iedereen of voor bepaalde groepen, zoals kinderen.
Prostitutie is in de westerse cultuur vanouds een vorm van bedrijfsvoering waarbij personen, meestal vrouwen, geld verdienen met het verlenen van seksuele diensten. In andere culturen maakt het soms deel uit van godsdienstige gebruiken. Prostitutie werd in het christelijke Europa meestal negatief bekeken door de kerken. Vaak was het verboden, wat de bedrijfstak echter niet uitroeide; op andere momenten werd het toegestaan om meer controle op de problemen (vroeger vooral de verspreiding van geslachtsziekten, tegenwoordig vooral uitbuiting van prostituées, niet in de laatste plaats door 'vrouwenhandel') te kunnen houden.
Opleiding
Kinderen ontdekken hun eigen seksualiteit gedeeltelijk zelf, maar worden door middel van seksuele voorlichting ook daarin onderwezen; zowel door de ouders, als (tegenwoordig) ook op school. De seksuele voorlichting is in de laatste helft van de 20e eeuw sterk van oriëntatie veranderd, mede door toedoen van de NVSH. Voorheen werd kinderen alleen verteld dat seks vies was en verboden (taboe); tegenwoordig wordt veel meer ingegaan op de liefde, de biologie van seks en methoden om ziekten en zwangerschap te voorkomen.
Bekende seksuele belevingen
Niet alle mensen beleven seksualiteit op dezelfde manier. Er zijn vele manieren van seksualiteit bedrijven en ervaren, waarvan sommigen in de huidige maatschappij geaccepteerd worden, op anderen een taboe rust, of nog anderen zelfs strafbaar zijn.
Trivia
Zie: Bedekte termen om over seks te praten
