Schiermonnikoog
Schiermonnikoog (Fries: Skiermuontseach) is het vijfde Nederlandse waddeneiland (streek). Het behoort bij de provincie Fryslân. Schiermonnikoog is tevens de naam van de enige plaats op het eiland, en van de gemeente.
| Table of contents |
|
2 Ligging 3 Geschiedenis 4 Schiermonnikoog (dorp) 5 Externe link |
Kerngegevens:
Ligging
Schiermonnikoog grenst ten noorden aan de Noordzee, en ten zuiden aan de Waddenzee.
Ten westen ligt Ameland en ten oosten Rottumerplaat. Rederij Wagenborg onderhoudt een veerdienst tussen Lauwersoog en Schiermonnikoog.
Het dorp Schiermonnikoog is de noordelijksteelijkste plaats van Nederland.
Geschiedenis
Van de geschiedenis van Schiermonnikoog voor de Middeleeuwen is niets bekend. In de Middeleeuwen was Schiermonnikoog een onderdeel van het Cisterciënser klooster Claercamp uit Rinsumageest bij Dokkum. De monnikken van het klooster, die land indijkten, droegen grijze pijen. Zo ontstond de naam: schier betekent grijs, en oog betekent eiland. In 1580 werd Friesland protestant. Het klooster verloor alle bezittingen, en Schiermonnikoog werd onderdeel van de provincie Fryslân. De provincie verkocht het eiland wegens geldgebrek, en tussen 1638 en 1945 was Schiermonnikoog daarom weer particulier eigendom. De familie Stachouwer bezat het eiland van 1640 tot 1859. Catharina Maria Stachouwer was tussen 1741 en 1761 voor tweederde eigenaar van het eiland. Zij liet zich Freule van Schiermonnikoog noemen. Haar eigenzinnige optreden bracht haar in aanvaring met de plaatselijke bevolking, en tot tweemaal toe riep zij bescherming van de Staten van Friesland in.
Van 1859 tot 1892 was het eiland bezit van de Hagenaar mr. John Eric Banck. Deze liet een nieuwe waddendijk aanleggen, en liet de duinen beplanten met helmgras om zandverstuivingen tegen te gaan. De Duitse graaf Hartwig Arthur von Bernstorff-Wehningen kocht het eiland in 1892. Hij liet naaldbossen aanleggen voor de houtproduktie. Toen hij in 1940 overleed, erfde zijn zoon Bechtold Eugen Graf von Bernstorff het eiland. Schiermonnikoog werd gedurende de Tweede Wereldoorlog door de Duitsers bezet. Zij bouwden ten noordoosten van het dorp een radarpost (Schleidorp), en legden een smalspoorlijn aan voor het transport van per schip aangevoerd bouwmateriaal. In 1945 werd Schiermonnikoog door de Nederlandse staat geconfisceerd, omdat het als vijandelijk vermogen werd beschouwd.
Schiermonnikoog (dorp)
Het enige dorp, eveneens Schiermonnikoog geheten, is in opdracht van de familie Stachouwer gebouwd in 1719, omdat het oorspronkelijke dorp, Westerburen, langzaam door de zee werd verzwolgen. Na de Tweede Wereldoorlog verrees aan de zuidkant van het dorp een nieuwe wijk, die door de bewoners Nieuw-Dokkum wordt genoemd. In deze wijk staat een MAVO-school en een sporthal. Ter herinnering aan de monnikken van Claerkamp is in 1961 in het dorp een standbeeld van een monnik onthuld. Na 1995 is een nieuwe wijk gebouwd aan de oostkant van het dorp.
Met haar 1.001 inwoners is Schiermonnikoog de kleinste gemeente van Nederland. De gemeente leeft voornamelijk van toerisme. Het eiland wordt geprezen om haar rust, waaraan ondermeer bijdraagt dat bezoekers hun auto op de vaste wal moeten achterlaten.
Zie ook: natuurgebied Schiermonnikoog
