Ruimtevaart
Onder ruimtevaart verstaan we alle activiteit die door mensen ondernomen of veroorzaakt wordt in de ruimte. Volgens de definitie van de Amerikaanse luchtmacht begint de ruimte vanaf een hoogte van 80,5 kilometer (50 mijl), volgens de Fédération Aéronautique Internationale (FAI) vanaf een hoogte van 100 kilometer.
Rond 1900 publiceerde de schrijver H.G. Wells onder andere War of the Worlds en The First Men in the Moon, verhalen waarin reizen door de ruimte een belangrijke rol spelen.
In het begin vlak na de Tweede Wereldoorlog had de ruimtevaart, of althans de ontwikkeling ervan, niet de hoogste prioriteit. Het was kostbaar en veel proeven mislukten. Toen de Sovjetunie in 1957 er echter in slaagde de eerste satelliet in een baan om de aarde te brengen, namen de budgetten voor deze nieuwe tak van technisch vernuft allengs toe. Ruimtevaart werd het ambitieuze, zeg maar vriendelijke deel van de Koude oorlog die toen steeds meer vorm begon te krijgen.
Nadat de Amerikanen hun eerste aap de ruimte in slingerden, hadden de Russen ook de volgende primeur: op 21 juni 1961 werd Joeri Gagarin in een baan om de aarde gebracht; de eerste mens in de ruimte was een feit. Tandenknarsend sloegen de Amerikanen deze prestatie gade.
Na de eerste paar maanlandingen was de spanning er voor het grote publiek af. Even nog was de reddingsoperatie voor de Apollo 13 sensationeel, maar bij de Apollo 17 was de kritiek op de vele miljarden die dit kostte te groot geworden en stopte men er mee. NASA moest in de jaren daarna meer knokken voor haar bestaan en ging diverse internationale samenwerkingsverbanden aan. In 1975 werden een Amerikaanse Apollo-module en een Russische Sojoez-module in de ruimte gekoppeld in het kader van het Apollo-Sojoez Test Project.
Hoewel de Russische ruimtevaart grotendeels publicitair op de achtergrond lag, en mede door de koude oorlog grotendeels geheim was, tekende zich een doel af dat de Russen tot hun inzet maakten: ruimtestations. Al vanaf de vroege jaren zeventig werd hieraan gewerkt. Wetenschappelijk bouwden de Russen grote expertise op in het langdurig verblijf van mensen in de ruimte.
Geschiedenis van de ruimtevaart
Verhalen en fantasieën over hoe de mens de aarde verlaat zijn al heel oud. Omstreeks het jaar 160 publiceerde de Griek Lucianus van Samosata het verhaal Vera Historia waarin hij beschrijft hoe een schip in een zware storm door de wind de lucht in wordt geblazen en op de maan terecht komt.In de literatuur
In 1865 publiceerde Jules Verne zijn boek De la terre a la lune (De reis naar de maan), waarin hij nauwkeurig omschrijft hoe een ruimtevaartuig wordt afgeschoten door een kanon (in Florida, Verenigde Staten!) en naar de maan reist. Frappant zijn de vele overeenkomsten tussen zijn boek en de Apollovluchten naar de maan die meer dan honderd jaar later plaats vonden.Grondleggers moderne ruimtevaart
Vier belangrijke grondleggers voor de moderne ruimtevaarttechniek zijn de wetenschappers Herman Ganswindt (1856-1934), Konstantin Tsiolkovsky (1857-1935), Robert Goddard (1882-1945) en Hermann Oberth (1894-1989). Zij zouden allen hebben toegegeven geïnspireerd te zijn door de verhalen van schrijvers als Verne en Wells.Tweede Wereldoorlog
Een belangrijke en tevens grimmige fase voorafgaand aan de werkelijke ruimtevaart is de ontwikkeling van het V-2 wapen in nazi-Duitsland tijdens de Tweede Wereldoorlog. De V-2 kan worden beschouwd als de eerste middellange afstandsraket. De V-2 wordt overigens vaak in één adem genoemd met de V-1, maar de V-1 is in technisch opzicht meer verwant aan een straalvliegtuig dan aan een raket. De rakettechniek raakte door de ontwikkeling van de V-2 in zo'n stroomversnelling dat met name de Verenigde Staten en de Sovjetunie er op gebrand waren om de wetenschappers in handen te krijgen die hieraan hadden gewerkt. Zowel de Russische ruimtevaart als de Amerikaanse ruimtevaart zijn mede mogelijk gemaakt door medewerking van Duitse wetenschappers die voorheen voor Adolf Hitler hebben gewerkt. Wernher von Braun is daarvan de bekendste.Het hondje Laika
Die eerste (Russische) satelliet heette Spoetnik. De Amerikanen volgden, maar in de volgende stap waren de Russen weer het eerst: in 1957 bracht men het eerste levende wezen in de ruimte, het hondje Laika. Opvallend is dat de Russen met name honden gebruikten voor hun eerste ruimtevaart-experimenten. De Amerikanen werkten veelal met aapjes. De oorzaak hiervoor is gelegen in het feit dat beide naties met de respectievelijke proefdieren veel ervaring hebben. Hun fysieke reacties op het ruimteleven zouden daardoor snel herkenbaar zijn.Maanlandingen
Als reactie op de achterstand in de ruimtewedloop en om de competitie tussen de twee supermachten te vergroten beloofde de Amerikaanse president John F. Kennedy in zijn State of the Union dat er voor het einde van het decennium een Amerikaan op de maan zou lopen. Daarmee werd een start gemaakt door de NASA met het Gemini en Apollo programma. Uiteindelijk resulteerden beide projecten in het realiseren van Kennedy's belofte.Russische ruimtevaart
Vooralsnog zat de Russische ruimtevaart ook niet stil. De prestigewedloop om de maanlandingen was verloren, maar met de Sojoez lanceringen hadden de Russen een stabiel lanceerpatroon ontwikkeld. Meer op de achtergrond waren zij bedreven geraakt in het in een baan om de aarde brengen van satellieten. Daarnaast begonnen zij met het sturen van sondes naar diverse bestemmingen in ons zonnestelsel. De Russische voorkeur lag bij Venus, waar de Amerikanen gingen koersen op Mars met hun Pioneer projecten.Gerelateerde onderwerpen
Mijlpalen
Ruimtevluchten en ruimtevaartprogramma's
Zie ook: Overzicht bemande ruimtevluchten, chronologisch
Andere artikelen over ruimtevaart
