Rembrandt van Rijn
Rembrandt Harmenszoon van Rijn (15 juli 1606 - 4 oktober 1669) Nederlands kunstschilder
|
| Zelfportret 1661 |
|
| De Nachtwacht na 1715 |
Rembrandt wordt algemeen beschouwd als de belangrijkste Nederlandse schilder van de 17e eeuw. Ook zijn vele etsen en tekeningen zijn beroemd. Zijn bijdrage aan de kunst viel in een periode die geschiedkundigen de (Nederlandse) Gouden Eeuw noemen, een tijdperk (ruwweg samenvallend met de 17e eeuw) waarin de Nederlandse cultuur, wetenschap, handel, wereldmacht en politieke invloed op hun hoogtepunt waren.
Rembrandt vervaardigde in totaal ongeveer 600 schilderijen, 300 etsen en 2000 tekeningen. Hij maakte een groot aantal zelfportretten, in totaal bijna 100 (merendeels schilderijen, maar ook zo'n 20 etsen). Al deze portretten samen geven ons een opmerkelijk scherp beeld van de man, van hoe hij er uit zag, maar belangrijker van wat hij voelde. De rimpels die tegenspoed en zorgen in zijn gelaat groefden spreken op latere schilderijen voor zich.
Zijn beheersing van licht en donker, waarbij hij vaak scherpe contrasten neerzette, om zo de toeschouwer in het schilderij binnen te leiden, zijn levendige scenes vol dramatiek, en geheel zonder de strakke formaliteit die andere kunstenaars in die tijd vaak hanteerden, zijn zichtbare betrokkenheid en compassie voor de medemens, ongeacht rijkdom, leeftijd of afkomst, dit zijn zo een aantal kenmerken die maken dat Rembrandt overal ter wereld begrepen en gewaardeerd wordt.
Zijn naaste familie: Saskia, zijn eerste vrouw, zoon Titus, en tweede vrouw Hendrickje zijn vaak nadrukkelijk in zijn schilderijen aanwezig. Zij fungeerden vaak als model voor bijbelse of historische figuren.
| Table of contents |
|
2 Invloeden 3 Leerlingen 4 Periodes, Thema's en Stijlen 5 Museale Collecties 6 Beroemde werken 7 De Nachtwacht 8 Rembrandt Research Project 9 Externe Links |
Zijn leven
Rembrandt werd op 15 juli 1606 in Leiden geboren, als zoon van een molenaar en een bakkersdochter, één van negen kinderen. Hij bracht zijn jeugd en een groot deel van zijn beginjaren als schilder in deze stad door. Rembrandt bezocht de latijnse school en studeerde korte tijd, minder dan een jaar, aan de Universiteit van Leiden.
In 1621 besloot Rembrandt om zich voortaan geheel op het schilderen toe te leggen. Hij nam les bij de Leidse schilder Jacob van Swanenburgh. Na een korte maar belangrijke leerperiode in Amsterdam (zie onder) opende Rembrandt een atelier in Leiden, dat hij deelde met vriend en collega Jan Lievens. In 1627 Rembrandt nam voor het eerst leerlingen aan.
In 1631 had Rembrandt zo'n stevige reputatie opgebouwd dat hij verschillende opdrachten voor portretten kreeg uit Amsterdam. Dit was voor hem reden om naar die stad te verhuizen en in te trekken bij de kunsthandelaar Hendrick van Uylenburgh. In 1634 trouwde Rembrandt met Hendricks welgestelde nicht Saskia van Uylenburg. Als dochter van een patriciër kon zij hem in de hogere sociale milieus introduceren, waardoor zijn roem zich verder verbreidde.
In 1639 verhuisden Rembrandt en Saskia naar een voornaam huis in de Breestraat, in de joodse wijk. (Het huis is nu museum Het Rembrandthuis, de straat heet tegenwoordig Jodenbreestraat). Driemaal stierf een kind vlak na de geboorte. In 1641 kregen zij een zoon, die ze Titus (1641-1668) noemden. Saskia overleed kort daarna.
In 1645 trok Hendrickje Stoffels, die al enige tijd Rembrandts huishoudster was geweest, bij hem in. Dit leverde Rembrandt in 1654 een officiële berisping van de kerk op, omdat hij 'in zonde leefde'. In datzelfde jaar kreeg het paar een dochter, Cornelia.
Rembrandt leefde in die tijd boven zijn stand. Hij kocht veel kunst, kostuums (die hij vaak in zijn schilderijen gebruikte) en curiosa. Dit leidde in 1656 tot zijn faillissement. Hij moest zijn huis verkopen en een bescheiden woning op de Rozengracht betrekken. Zijn vrouw Hendrickje en zoon Titus begonnen daar een kunsthandel om voor de nodige inkomsten te zorgen. Rembrandts roem verbleekte in die tijd enigszins, maar dit zou in later jaren opnieuw veranderen.
Rembrandt overleefde Hendrickje en Titus. Aan het eind van zijn leven had hij alleen zijn dochter Cornelia nog aan zijn zijde. Hij stierf op 4 oktober 1669 in Amsterdam en werd begraven in de Westerkerk, in een onbekend graf.
Rembrandt studeerde een half jaar bij Pieter Pietersz. Lastman, in Amsterdam. Lastman, die zelf een schilder van bijbelse, mythologische en historische taferelen was, wordt als een belangrijke invloed op Rembrandt gezien. Hij bracht Rembrandt een goed gevoel voor compositie bij. Ook deed hij Rembrandt inzien hoe hij religie en geschiedenis als inspiratiebronnen voor zijn werk kon gebruiken. Lastman had zelf in Italië gestudeerd, in de vroege jaren van de eeuw. Zijn Italiaanse indrukken en ontdekkingen gaf hij aan Rembrandt door.
Invloeden
Rembrandts eerste leermeester, Jacob van Swanenburgh, bracht hem vooral de kunst van het etsen bij.Leerlingen
Veel leerlingen van Rembrandt werden later zelf beroemd. Onder hen waren:
Er is menig verhit debat gevoerd tussen kenners van Rembrandt over de authenticiteit van veel schilderijen die lange tijd aan hem toegeschreven waren: werden ze door Rembrandt zelf gemaakt, door een van zijn leerlingen, of deels door beide?Periodes, Thema's en Stijlen
Museale Collecties
Veel musea hebben belangrijke collecties van Rembrandts werk, schilderijen, etsen en/of tekeningen. In Nederland is de meest uitgebreide verzameling ondergebracht in het Rijksmuseum, waar onder andere De Nachtwacht en Het Joodse Bruidje te zien zijn. Het Haagse Mauritshuis heeft een omvangrijke verzameling zelfportretten. Zijn voormalige woning, die nu als museum fungeert, bezit een groot aantal van zijn etsen. Belangrijke collecties in andere landen bevinden zich in Berlijn, St. Petersburg, New York, Washington D.C., het Louvre en het British Museum.Beroemde werken
Dit is slechts een kleine selectie. Veel van Rembrandts schilderijen zijn over de hele wereld bekend.De Nachtwacht
Rembrandt schilderde De compagnie van Frans Banning Cocq, beter bekend als De Nachtwacht, tussen 1640 en 1642. Het stuk was besteld voor de nieuwe hal in de Kloveniersdoelen, de musketiersectie van de burgerwacht. Rembrandt nam afstand van de conventie, die voorschreef dat dergelijke genrestukken stijf en formeel moesten zijn, eerder een opstelling dan een aktiescene. Hij toonde de burgerwacht juist op een moment dat deze zich klaar maakte om uit te rukken (men verschilt van mening over de vraag of dit voor een reguliere patrouille of een speciale gebeurtenis was). Rembrandts nieuwe aanpak veroorzaakte een rel. Vooral de schutters die achter in het tafereel waren geplaatst en nauwelijks zichtbaar waren tekenden bezwaar aan. Men schortte de betaling op. Er werden zelfs stukken van het doek af gesneden om het passend te maken voor de muur die men in gedachten had.
Rembrandt Research Project
In 1968 werd gestart met het Rembrandt Research Project (RRP) onder auspiciën van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). Kunsthistorici bundelden hun krachten met experts uit andere disciplines om de authenticiteit te bepalen van werken die aan Rembrandt toegeschreven werden. Hierbij werd gebruik gemaakt van allerlei methoden, waaronder de nieuwste methoden voor technische diagnostiek, om een complete catalogus van zijn schilderijen samen te stellen. Als gevolg hiervan werden veel schilderijen die eerder aan Rembrandt waren toegeschreven van de lijst geschrapt. Veel daarvan worden nu gezien als het werk van een van zijn leerlingen. Dit onderzoek is nog steeds gaande (2002).Externe Links
