Prins Maurits

Prins Maurits (geboren 14 november 1567 te Dillenburg, overleden 23 april 1625 te Den Haag) was stadhouder en van 1585 tot zijn dood militair leider van het leger van de Republiek der 7 Verenigde Nederlanden.

Prins Maurits werd geboren als zoon van Willem van Oranje en diens tweede vrouw Anna van Saksen. Als Maurits nog geen jaar oud is verlaat Anna van Saksen het kasteel Dillenburg en Maurits zou zijn moeder niet meer terugzien.

Zijn vader was inmiddels leider geworden van de opstand in de Nederlanden en verbleef daar regelmatig. In het dagelijkse leven in Dillenburg werd Maurits dan op opgevoeg door zijn oom Jan van Nassau. In 1577 vertrok Maurits naar de Nederlanden om in 1582 aan een studie in Leiden te beginnen.

Toen op 10 juli 1584 zijn vader in Delft werd vermoord, was prins Maurits 17 jaar oud. Op zijn 18e verjaardag werd hij benoemd tot stadhouder van Holland en Zeeland. Enkele jaren later, in 1590 en 1591 wordt Maurits ook stadhouder van Gelderland, Utrecht en Overijssel.

Aanvankelijk stonden de zaken er slecht voor. Zijn leger was zwak en leed nederlaag op nederlaag tegen de Spaanse troepen. Maar langzamerhand slaagde prins Maurits er, samen met Johan van Oldenbarnevelt in het tij te keren. In de jaren '90 van de 16e eeuw werden enkele militaire successen geboekt, waardoor er meer geld voor het leger ter beschikking kwam.

In 1600 werd hij door Van Oldenbarnevelt naar Duinkerken gestuurd om de daar aanwezige kapers te verslaan. Maurits, fel tegenstander van deze operatie, ontmoette echter op het strand bij Nieuwpoort een Spaans leger. De Slag bij Nieuwpoort wist hij maar net te winnen en woedend keert hij terug naar het Noorden.

Enkele jaren werd later onder leiding van Van Oldenbarnevelt een bestand gesloten met de Spanjaarden (het Twaalfjarig Bestand). Ook hier was Maurits tegen: hij vreesde dat door het bestand de Spanjaarden hun militaire macht zouden versterken.

Tijdens het Twaalfjarig Bestand brak in de Nederlanden een godsdienstconflict uit tussen de remonstranten en de contra-remonstranten. Al snel ontaardde dit godsdienstige meningsverschil in een politiek conflict. De regenten kozen partij voor de remonstranten, Maurits voor de contra-remonstranten. De ruzie tussen Maurits en Van Oldenbarnevelt escaleerde, met als gevolg dat Van Oldenbarnevelt op 13 mei 1619 werd onthoofd op beschuldiging van landverraad.

In 1620 werd Maurits, na het overlijden van zijn neef Willem Lodewijk stadhouder van Groningen en Drenthe. Een jaar later werd de strijd met Spanje hervat. Door de dood van Van Oldebarnevelt is de Republiek bestuurlijk niet meer wat het geweest was en ook militair leed Maurits enkele forse nederlagen. Hij stierf als een gebroken man op 23 april 1625.

Maurits was nooit getrouwd. Wel had hij drie zonen verwerkt bij Margaretha van Mechelen. Bij minstens vijf andere vrouwen had hij ook kinderen. Maurits werd als stadhouder en militair leider opgevolgd door zijn halfbroer Frederik Hendrik.