Nederlandse monarchie
De Nederlandse monarchie is een instituut dat ononderbroken gefunctioneerd heeft sinds de inauguratie van Koning Willem I, Prins van Oranje-Nassau in 1815. Via de erfelijke lijn is het koningschap overgegaan op diens wettige opvolgers.
| Table of contents |
|
2 Prins van Oranje 3 Positie en bevoegdheden 4 Erfopvolging 5 Troonopvolgers |
Het Nederlandse koningshuis stamt historisch gezien af van Otto I, de Ottoonse linie van het huis Nassau. Met Koning Willem III stierf die linie in mannelijke lijn uit en ging het koningschap over op de vrouwelijke lijn via Wilhelmina, de dochter van Koning Willem III en zijn tweede vrouw Emma von Waldeck-Pyrmont. Luxemburg ging toen met Groothertog Adolf (1817-1905) over op de Walramse linie.
De huidige variant, de titel 'Prins van Oranje-Nassau', werd sinds 1702 voor het eerst gevoerd door de Friese stadhouder Johan Willem Friso van Nassau-Dietz. Hij was een verre neef (uit de Dietzse tak van de Nassaus, nakomelingen van een broer van Willem de Zwijger, Johan de Oude) van de in dat jaar kinderloos gestorven Stadhouder Willem III. De titel werd overigens dertig jaar lang opgeëst door een zoon van Keurvorst Frederik Willem van Pruisen en Louise Henriëtte van Oranje, een zuster van Stadhouder Willem II. Dat pleit werd beslecht in 1732, toen het erfgoed van de Oranjes werd verdeeld tussen Friso's zoon Willem IV en de koning van Pruisen, die zich beiden Prins van Oranje mochten noemen. Nog altijd is er in de familie Hohenzollern een prins van Oranje. In het Nederlandse koningshuis droegen sinds Koning Willem I alleen de eventuele (mannelijke) troonopvolgers de titel 'Prins van Oranje-Nassau'. Hoewel deze prinsentitel na de dood van Koning Willem III verdween (hij overleefde immers zijn jong gestorven zoons Willem, Maurits en Alexander) is voor Prins Willem-Alexander per 'koninklijk besluit' de titel Prins van Oranje-Nassau teruggegeven aan het koningshuis.
Afstamming
Stamvader van het huis Nassau was Walram van Laurenburg (ca.1146-1198), de eerste graaf van Nassau. Zijn zoon Hendrik de Rijke (ca.1180-ca.1250) was gehuwd met Machteld van Gelre en kreeg twee zonen, Walram II (ca.1220-ca.1276) en Otto I (vermoedelijk gestorven in 1289).Prins van Oranje
De toevoeging 'Oranje' verkregen de Nassaus via Willem I, graaf van Nassau-Dillenburg (1533-1584), die meestal Willem van Oranje en vaak ook 'Willem de Zwijger' wordt genoemd. Deze erfde in 1544 het vorstendom Orange in Zuid-Oost Frankrijk van zijn neef René van Chalon (officieel René graaf van Nassau en prins van Chalon-Oranje), zoon van Willems oom Hendrik III. Oranje is de vernederlandsing van 'Orange'. Positie en bevoegdheden
De Koning is onschendbaar, de ministers zijn verantwoordelijk; zo is de positie van het vorstenhuis tot op heden toe geregeld door de inspanningen van de liberale staatsman Johan Rudolf Thorbecke. In de in 1848 gelegaliseerde Grondwet werden de bevoegdheden en erfkwesties van het koningshuis verder uitgewerkt en vastgelegd. Erfopvolging
Het Nederlands koningschap is achtereenvolgens vervuld door:
Volgens de grondwet, artikel 25, gaat het koningschap bij overlijden van de Koning krachtens erfopvolging over op zijn wettige nakomelingen, waarbij het oudste kind voorrang heeft, met plaatsvervulling volgens dezelfde regel. Bij gebreke van eigen nakomelingen gaat het koningschap op gelijke wijze over op de wettige nakomelingen eerst van zijn ouder, dan van zijn grootouder, in de lijn van erfopvolging, voor zover de overleden Koning niet verder bestaand dan in de derde graad van bloedverwantschap.Troonopvolgers
Troonopvolgers conform dit artikel zijn:
