Haarlem
 |
|
Haarlem is een stad in het Kennemerland en de hoofdstad van de provincie Noord-Holland. De stad ligt aan de rivier het Spaarne, en de stad heeft dan ook de bijnaam Spaarnestad. De gemeente Haarlem grenst aan de gemeenten Haarlemmermeer, Heemstede, Bloemendaal, Velsen en Haarlemmerliede en Spaarnwoude en telt 147.519 inwoners (2003, CBS). Het is sinds 1853 de zetel van het Rooms-Katholieke bisdom Haarlem.
Haarlem ontstond als geestnederzetting aan het Spaarne en ontwikkelde zich op de verbindingsweg van zuid naar noord voorspoedig. Het werd de zetel van de Graaf van Holland. Graaf Willem II verleende Haarlem in 1245 stadsrechten. Haarlemse ridders hadden zich eerder die eeuw, in 1219, onder graaf Willem I onderscheiden door tijdens de vijfde kruistocht Damiate in te nemen. Als beloning mocht Haarlem sindsdien zwaard en kruis in zijn wapen voeren.
In 1429 kreeg de stad het tolrecht. Het laat-middeleeuwse Haarlem kende textielnijverheid, scheepsbouw en veel bierbrouwerijen. Aan de welvaart kwam een einde door de Hoekse en Kabeljauwse Twisten, de Opstand van het Kaas- en Broodvolk en de Tachtigjarige Oorlog. In 1573 viel de vesting na een maandenlange Spaanse belegering door don Frederik van Toledo. In 1577 vetrokken de Spaanjaarden na het Akkoord van Veere, waarin protestanten en katholieken gelijke rechten kregen. Vlaamse en Franse immigranten bezorgen de stad een nieuwe bloeiperiode (linnennijverheid).
In 1658 stichtte de Hollander Peter Stuyvesant Nieuw Haarlem aan de oostkust van Noord-Amerika. Later ging dit als de wijk Harlem deel uitmaken van de stad New York.
In de negentiende eeuw werden de vestingwerken gesloopt en vervangen door plantsoenen (Zocher). In 1839 reed de eerste Nederlandse trein tussen Haarlem en Amsterdam.
In 1927 werd de gemeente Schoten deel van Haarlem.
Na de uitvinding van de boekdrukkunst, die vroeger aan de Haarlemmer Laurens Janszoon Coster werd toegeschreven, kreeg Haarlem een blijvende reputatie als drukkerstad. Later is daar een reputatie als schrijversstad bijgekomen: veel bekende schrijvers zijn er geboren, of werkten er.
De bijaam van de Haarlemmers is muggen. Deze zou te danken zijn aan het nabije Haarlemmermeer, vroeger water, maar nu stedelijk overloopgebied.
Bekende bouwwerken en locaties:
- De Grote of Sint-Bavokerk
- De Grote Markt
- De Amsterdamse Poort
- Het Teylersmuseum (het oudste museum van Nederland)
Beroemde Haarlemmers:
Telefoon: netnummer 023.
Externe link website gemeente Haarlem: http://www.haarlem.nl
