Franeker
Franeker (Fries Frjentsjer) is de hoofdplaats van de gemeente Franekeradeel, in de provincie Friesland. De stad telt ongeveer 13.000 inwoners, en is een van de Friese elf steden.
Franeker heeft een historische binnenstad met veel monumenten; verschillende musea, waaronder het kaatsmuseum, en een historisch planetarium; en verder het oudste studentencafé van Nederland (de Bogt fen Guné), een jachthaven, een theater, en een overdekt zwembad. Ook is hier het provinciaal Psychiatrisch Ziekenhuis gevestigd.
De inwoners van Franeker worden klokkedieven genoemd.
Sinds 1853 vindt te Franeker elk jaar de PC plaats; dit is de belangrijkste kaatswedstrijdwedstrijd van Friesland.
Geschiedenis
Franeker zou rond 800 zijn ontstaan als een Karolingisch castellum. Van de 11e eeuw tot de 16e eeuw ontwikkelde Franeker zich tot het bestuurlijk centrum van noordelijk Westergo. In de 15e eeuw vestigde hertog Albrecht van Saksen zich in Franeker. Het stadje leek zich tot hoofdstad van Friesland te ontwikkelen, maar werd overvleugeld door Leeuwarden.
Toen de Zeven Verenigde Nederlanden in opstand kwamen tegen Spanje, koos Franeker al vroeg de zijde van Willem van Oranje. Franeker werd hiervoor in 1585 beloond met een universiteit; de op een na oudste van Nederland. Hier kon men theologie, rechten, medicijnen, klassieke talen, wijsbegeerte en wis- en natuurkunde studeren. Een van de studenten was prins Willem IV.
In de 18e eeuw raakte de stad echter in verval, en in 1811 liet Napoleon de universiteit sluiten.
In 1984 werden de gemeenten Franeker en Franekeradeel, samengevoegd met een deel van de gemeente Barradeel samengevoegd tot de huidige gemeente Franekeradeel.
In oktober 2003 bleek het museum 't Coopmanshûs in Franeker in bezit van de oudste eikenhouten kast van Nederland. De tweedeurs archiefkast stamt uit circa 1550, en is gemaakt van eikenhout van voor 1550, dat afkomstig is uit de Baltische staten, zo bleek na dendrologisch onderzoek.
