Franco

Francisco Paulino Hermenegildo Teódulo Franco y Bahamonde Salgado Pardo (4 december 1892 - 20 november 1975) kortweg Francisco Franco Bahamonde, en beter bekend als Generalísimo Francisco Franco was een Spaans dictator van 1939 tot zijn dood in 1975. Hij stond bekend als el Caudillo ("de leider").

In 1936 was Francisco Franco de leider van een militaire opstand tegen de gekozen linkse regering van Spanje. Vanuit het toenmalig Spaanse deel van Marokko begon hij de Spaanse Burgeroorlog, die tot 1939 zou duren en veel mensenlevens zou eisen. Franco werd actief gesteund door de andere fascistische regimes in Europa, dat van Mussolini in Italië en van Hitler in Duitsland. De laatste zond zelfs een deel van zijn luchtmacht naar Spanje. Ook de machtige kerk stond aan Franco's kant. De andere zijde in deze oorlog die wel als voorspel van de Tweede Wereldoorlog gezien wordt, werd onder andere door de communisten en de Sovjet Unie gesteund.

Hoewel Franco won, was hij niet bereid aan de kant van zijn mede-fascisten aan de Tweede Wereldoorlog deel te nemen. Hij achtte daar Spanje te zwak voor. Onder zijn bewind werd iedere vorm van oppositie hardhandig de kop ingedrukt, maar kende Spanje ook een periode van betrekkelijke stabiliteit. In de tijd van de Koude oorlog steunden de Verenigde Staten hem oogluikend, hoewel de Europese bondgenoten verhinderden dat Spanje, zoals dat wel met het Portugal van Salazar gebeurd was, lid kon worden van de NAVO. Ook de EEG (later de EU) stond erop dat Spanje slechts dan lid van Europa kon worden als het democratisch werd.

De toegenomen welvaart in de jaren zestig leidde tot een nieuwe middenklasse die naast economische ook meer politieke vrijheid ging eisen. De laatste vijf jaar nam de kritiek op Franco sterk toe. Toen Franco in 1975 op 82-jarige leeftijd overleed kwam een einde aan de laatste dictatuur in West-Europa.

Twee dagen na de dood van Franco werd Juan Carlos beëdigd als koning van Spanje. Hoewel hij een vertrouweling was van Franco stuurde hij toch al gauw - onverwacht - aan op herstel van de democratie en de federalisering van Spanje.\n