Catalaans

Het Catalaans is een taal die in Catalonië (het noordoosten van Spanje), in de Comunidad de Valencia, op de Balearen, in Andorra (als officiële taal) en in de Zuid-Franse Rousillion wordt gesproken door meer dan 10 miljoen personen. Het is een Romaanse taal die overeenkomsten toont met het Spaans, maar nog meer met het Occitaans, dat in Zuid-Frankrijk gesproken wordt.

Net als bij de andere Romaanse talen is de oorsprong te zoeken in het Latijn uit de Romeinse periode, zoals dat werd gesproken door het gewone volk. Verschillen met het Spaans zijn het gebruik van de "F" in het Catalaans, in plaats van de "H" in het Spaans in de woorden als "Fer"-Hacer(doen), "Ferro"-Hiero (ijzer) en "Farina"-Harina (meel). In tegenstelling tot het Spaans hebben de klinkers drie verschillende varianten in het Catalaans, namelijk de open, gesloten en stomme klank. Verder komt ook de "Ç" voor en kent het Catalaans, behalve de "LL" (LJ-klank uit het Spaans) ook een "L.L" welke klinkt als een VETTE "L". De spaanse "Ñ" wordt in het Catalaans geschreven door de "NY"-combinatie als in "Catalunya" (Catalonië) en "Espanya" (España, Spanje).

Het Catalaans heeft verschillende dialecten. Men spreekt bijvoorbeeld in Valencia de "T" uit aan het eind van een woord of men gebruikt "sa" en "ses" op de Balearen als het om een plaats- of eigendomsaanduiding gaat. Een oude vorm van het Catalaans spreekt men in Alghero (Sardinië).

Lange tijd was de taal in Spanje verboden, bijvoorbeeld tussen rond 1500 en 1800 maar meer recent onder het regime van Franco. Nu is de taal weer in opkomst en leeft hij weer volop. Om in dienst te treden van de Catalaanse overheid is men verplicht de Catalaanse taal in woord en geschrift perfect te beheersen. Ook wordt in het onderwijs in Catalonië hoofdzakelijk het Catalaans gebruikt, en wordt de Spaanse taal als een gewoon vak onderwezen, in het Catalaans. Aan de universiteiten in Catalonië wordt uitsluitend in het Catalaans gedoceerd. Er is dan ook in Barcelona bijna meer Catalaans te zien dan Castiliaans, het officiële Spaans.

Het schrijven van het Catalaans wordt bemoeilijkt door de accentueering welke zeer ingewikkelde regels kent en de verandering van de slot-klinkers in het enkel- en meervoud. Iemand die Spaans spreekt zal het Catalaans als een volledig andere taal ervaren, overeenkomend met het onderscheid tussen het Duits en het Nederlands.

Enkele voorbeelden:

Catalaans	Spaans
Jo vaig al supermercat.	Yo voy al supermercado.
He treballat pels bombers.	He trabajado para los bomberos.
No puc fer-ho.	No puedo hacerlo.
Fins demà.	Hasta mañana.
Adeu!	Adios!
Si us plau.	Por favor.
Forquilla.	Tenedor.
Hem sopat.	Hemos cenado.